Cumartesi , 26 Eylül 2020

Akran Zorbalığının Yeni Yüzü: SİBER ZORBALIK


Bilgi iletişim teknolojileri, özellikle internet, insanların her geçen gün artan bilgiye ulaşma, saklama ve paylaşma gereksinimine yanıt vermesi nedeni ile yaşamın vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Ancak, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı imkanların sınırsız, denetimsiz ve yasaksız kullanımı bazı olumsuzlukların da doğmasına neden olmaktadır. Bu olumsuzluklara örnek olarak; internet bağımlılığı, internetten ödev kopyalama, cep telefonları ile kopya alıp verme, internette bomba yapımı sayfalarına ulaşım ya da ırkçı/ayrımcı sayfalara ulaşımın kolaylığı, pornografik sayfalar yada elektronik temelli iletişim araçları ile gerçekleştirilen cinsel taciz gibi olaylar verilebilir. Bunların yanı sıra bu tür teknolojiler okullarda zaten bir sorun olarak karşılaşılan akran zorbalığına da yeni bir boyut kazandırmıştır. Bu konu, siber zorbalık, sanal zorbalık ya da elektronik zorbalık gibi değişik isimlerle karşımıza çıkmaktadır.

İletişimde bir devrim olarak nitelendirilen internet, ergenler arasında arkadaştan arkadaşa dosya transferi, eğlence, araştırma, alışveriş ve okul arkadaşlarıyla iletişim (e-posta) ve sohbet için sıklıkla kullanılmaktadır. Ergenler arasında en sık kullanılan elektronik temelli iletişim araçları arasında cep telefonları, elektronik posta, MS ve IM, blog kullanımı, sohbet (chat) odaları, web sayfaları, çevrim içi (online) duyuru panoları sayılabilir. Bu araçlarla örneğin; cep telefonu veya internet aracılığı ile kurulan iletişim, kimliğin gizlenebilmesi avantajı nedeniyle, kolay kurban seçimine olanak sağlamakta, küfür, hakaret, tehdit içeren kırıcı mesajların hızla yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Aynı zamanda sanal ortamda yüzlerce, hatta binlerce kişi ile iletişim kurabilme olanağı yakalanabilmektedir. Dolayısıyla başkalarına zarar verecek davranışlarını amaç edinen kişiler, bu amaçlarını gerçekleştirmek için fazla emek harcamadan, kısa zaman diliminde birçok kişiye ulaşabilmektedirler. İnternet ortamı aynı zamanda iletişimde önemli bir yeri olan sözsüz iletilerin ve kişisel-fiziksel özelliklerin algılanmasını da olanaksız kılmakta, bu nedenle iletişim sürecinde yanlış yorumlamalara ve anlamalara sebep olabilmektedir.

Siber zorbalık, fiziksel ortamda gerçekleştirilen zorbalık türlerine benzemektedir. Tek fark, internet veya cep telefonu gibi sanal iletişimin gerçekleşebildiği bilgi ve iletişim teknolojilerinin aracı olarak kullanılmasıdır. Çeşitli araştırmacılar siber zorbalığı, “bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak bir birey ya da grup tarafından diğerlerine zarar vermek için tasarlanan kasıtlı, tekrarlanan ve düşmanca davranış içeren zorbalık türü” yada “elektronik metinler aracılığı ile kasten ve belirli tekrarlarla gerçekleştirilen zarar verme davranışı” olarak tanımlanmaktadır. Bu metinler çok ciddi içerikli mesajları (ölüm tehdidi, küfür, hakaret vb.) kapsayabilmektedir. Ayrıca, izinsiz bir şekilde başkalarının e-postalarını okuma, kişisel şifre veya resimlerini kullanma veya başkalarına gönderme, utandırıcı resimlerini çekme ve bunları yayma, başkalarının izni olmadan şifrelerini ele geçirme vb. gibi eylemleri içermektedir. Yapılan araştırmalara göre, daha çok kız öğrenciler bu çeşit zorbalığı tercih etmekte ve her ne kadar siber zorbalık, öğrenciyi tanıyan (örn. sınıftan bir arkadaş) ya da tanınmayan kullanıcılar tarafından yapılmakta ise de siber zorbaların genellikle kurbanlarını tanıdığı dikkati çekmektedir.

Siber zorbalığın nedenleri arasında; kullanıcı adlarının arkasına saklanma, kimliği bilinmeyenlerin daha güçlü olması, bilinmeden ortamı etkilemenin çekiciliği, saldırganın sonuçlarını görmemesi, popüler olma isteği, yaşadıklarını farklı yansıtma, düşük özgüven ve daha önce kurban olma gibi nedenler yer almaktadır. Siber zorbalıkta saldırgan ile kurban arasında kişisel bir temas bulunmamasına rağmen, saldırıya uğrayan kişi psikolojik zarar görmektedir. Zorbalığa maruz kalan gençlerde depresyon, düşük benlik saygısı, korku, üzüntü, hayal kırıklığı, utanç vb. gibi duygular yoğun olarak görülmektedir. Ayrıca çocuk ve gençler, sanal ortamda hayal güçlerinin etkisiyle yarattıkları karakterler aracılığı ile zorbaca davranışları oyun olarak kabul etmekte ve bu davranışlar için sorumluluk üstlenmemektedirler.

Ebeveyn Olarak Neler Yapabiliriz?

Çocukları sık sık bilgisayar kullanan ve internete giren ailelerden, ilgili olan ve konuyu yakından takip edenler için internet güvenlikle ilgili pek çok güvenlikle ilgili bilgilendirici önerilerle doludur. Ayrıca, genç internet kullanıcılarının girdikleri web sayfalarının içeriklerini denetleyecek bilgisayar filtreleme programları da bulunmaktadır. Fakat, ne bu önlemler ne de internet üzerindeki etkinlikleri ile ilgili anne babaların danışmanlıklarının hiç biri kesin olarak gençlerin internet kurbanı olmalarını önleyebilmektedir.

Anne-Babalara Yönelik Öneriler…

? Gerçek hayattaki insanlarla iletişiminde çocuğunuzun uyması gereken kuralların aynısını, cep telefonu ve internet kullanımı için de uygulayın. Siber zorbalık, sanal ortamda zarar verdiği, acıya neden olduğu kadar, gerçek dünyada da bunlara neden olmaktadır.

? Çocuklarınızı, internette uygulanması gereken kurallar ve davranışlar konusunda eğitin. Teknolojinin yanlış ya da amaç dışı kullanımı sonucunda yaşanabilecek (itibarlarının zedelenmesi, okul veya polisle sıkıntı yaşama vb.) sorunları anlatın.

? Teknoloji kullanımında çocuğunuza model olun. İnternette çevrim içi (online) durumdayken, özellikle çocuğunuz yanınızda ise, başkalarını rahatsız etmeyin, alay etmeyin. Araç kullanırken cep telefonuyla mesaj göndermeyin, çünkü çocuğunuz sizi izliyor ve sizden öğreniyor.

? Çocuğunuzun bilgisayarda ne yaptığıyla ilgilenin.

? Çocuğunuzun internette girdiği web sayfalarından haberdar olun.

? İnternet servis sağlayıcınızdan “aile koruma paketleri” hakkında bilgi alın ve bu programları kullanın.

? Çevrim içi arkadaşların, aslında söyledikleri kişiler olmayabileceklerini ve internette gördükleri her şeyin doğru olmayabileceğini anlatın.

? Kendileri ve aileleriyle ilgili kişisel bilgileri başkalarına vermemelerini söyleyin.

? Zorbalık içeren dökümanların kopyasını saklamasını ve ileride kanıt olarak kullanabileceğini belirtin.

? Bilgisayarların IP numarasından mesajların gönderildiği adreslere ulaşılabileceğini belirtin.

? Çocuklarınızın teknoloji kullanımı ile ilgili olağan dışı davranışlarının farkında olun. Eğer çocuğunuz internet kullanımından çekiniyorsa veya bu bir saplantı haline gelmişse, sanal zorbalığın kurbanı ya da faili olabilir.

? Çocuğunuzla samimi bir iletişim yolunu açık tutun ve bunu geliştirin. Araştırmalar, online etkileşim hakkında, anne babaların, bakıcıların ve öğretmenlerin sürekli konuşmalarının önemini vurgulamaktadır.

Kaynak: TED Eğitim Kurumları

Hakkında Hasan Yener

SM Haber Genel Yayın Yönetmeni SEO - Digital Pazarlama - Sosyal Medya Pazarlama iletisim@sosyalmedyahaber.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir